Trong bối cảnh giáo dục ngày càng hướng tới phát triển bền vững, nhiều mô hình trường học xanh đã được triển khai với quy mô và cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, Trường Tiểu học Bắc Cường 1 (Lào Cai) lại lựa chọn một con đường riêng: không bắt đầu bằng những dự án lớn hay mô hình cầu kỳ, mà kiên trì xây dựng trường học xanh từ những hành động nhỏ, gần gũi và phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường cũng như cộng đồng dân cư xung quanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế, Quỹ Vì tương lai xanh tổ chức Giải thưởng trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa. Mọi thông tin liên quan đến Giải thưởng bạn đọc xem trên Báo điện tử nongnghiepmoitruong.vn, trang web của Giải thưởng ecoschool.vn.

Xây dựng nền tảng trường học xanh từ thói quen hằng ngày

Tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1, “xanh” không phải là một khẩu hiệu mang tính hình thức, mà là cảm nhận rất cụ thể trong từng không gian học tập. Đó là lớp học luôn gọn gàng, sân trường sạch sẽ, những bồn hoa nhỏ được chăm sóc mỗi ngày, và thói quen tiết kiệm điện, nước được nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng đều đặn trong sinh hoạt hằng ngày của học sinh.

Nhiều sản phẩm nhựa sau khi đã dùng xong được học sinh Trường Tiểu học Bắc Cường 1 tái chế dùng để trồng rau xanh. Ảnh: Bích Hợp.

Niềm vui khi đổi rác thải nhựa lấy quà của các em học sinh khối 1 Trường Tiểu học Bắc Cường 1. Ảnh: Bích Hợp.

Nằm trong khu dân cư đông đúc, nhà trường từng phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh và phụ huynh. Thói quen sinh hoạt còn mang tính tự phát, việc giữ gìn vệ sinh chung đôi lúc chưa được coi trọng. Trước thực tế đó, Ban Giám hiệu nhà trường xác định rõ: muốn xây dựng trường học xanh bền vững thì không thể nóng vội, mà cần bắt đầu từ những việc dễ hiểu, dễ làm, phù hợp với điều kiện địa phương và tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học.

Từ định hướng này, nhà trường tập trung xây dựng lớp học theo tiêu chí “sạch - gọn - xanh”. Mỗi lớp đều được phân công cụ thể nhiệm vụ trực nhật, chăm sóc cây xanh, sắp xếp bàn ghế ngăn nắp. Những công việc tưởng chừng nhỏ nhặt ấy dần trở thành bài học đầu tiên về trách nhiệm cá nhân và tinh thần tập thể cho học sinh.

Học sinh Trường Tiểu học Bắc Cường 1 chăm sóc vườn rau xanh của trường. Ảnh: Bích Hợp.

Một điểm nhấn quan trọng trong mô hình là việc mỗi lớp học đều có một “góc thiên nhiên”. Đó có thể là chậu hoa, khay rau nhỏ hoặc cây cảnh do chính học sinh mang từ nhà đến. Các em tự tay trồng, tưới nước, theo dõi sự phát triển của cây mỗi ngày. Qua quá trình này, học sinh dần hình thành tình yêu thiên nhiên và hiểu rằng sự sống cần được chăm sóc bằng sự kiên nhẫn, đều đặn và trách nhiệm.

Trước lớp học tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1 có rất nhiều cây xanh được trồng bằng sản phẩm nhựa tái chế. Ảnh: Bích Hợp.

Song song với đó, nhà trường triển khai phân loại rác ở mức độ đơn giản, phù hợp với lứa tuổi tiểu học. Học sinh được làm quen với khái niệm rác tái chế và rác không tái chế thông qua thực hành hằng ngày. Không áp đặt lý thuyết, không tạo áp lực, việc phân loại rác dần trở thành thói quen tự nhiên gắn liền với sinh hoạt lớp học.

Trường Tiểu học Bắc Cường 1 xanh - sạch - đẹp. Ảnh: Bích Hợp.

Gắn kết giáo dục nhà trường với gia đình và cộng đồng

Giáo dục môi trường tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1 không tách rời chương trình học chính khóa, mà được lồng ghép linh hoạt vào các môn học. Trong các bài học Tiếng Việt, học sinh được đọc và kể lại những câu chuyện về thiên nhiên, con người và môi trường sống. Ở môn Tự nhiên - Xã hội, các em quan sát cây cối, thời tiết, côn trùng ngay trong khuôn viên trường, từ đó hình thành nhận thức ban đầu về mối quan hệ giữa con người và môi trường.

Cô, trò Trường Tiểu học Bắc Cường 1 thu hoạch trái ngọt trong khu vườn sinh thái của mình. Ảnh: Bích Hợp.

Theo cô Trần Thị Minh Chung, Hiệu trưởng nhà trường, các tiết học trải nghiệm ngoài trời được tổ chức thường xuyên giúp học sinh học bằng quan sát, cảm nhận và trải nghiệm trực tiếp. Những bài học ấy không chỉ giúp các em ghi nhớ kiến thức lâu hơn mà còn khơi dậy sự tò mò, yêu thích khám phá thế giới tự nhiên xung quanh.

Một trong những điểm nổi bật của mô hình trường học xanh tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1 là sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng dân cư. Các hoạt động như “Ngày thứ bảy xanh” được tổ chức định kỳ với sự tham gia của học sinh, giáo viên và phụ huynh. Cùng nhau dọn vệ sinh, trồng cây, làm đẹp khuôn viên trường và khu dân cư, học sinh được chứng kiến người lớn hành động vì môi trường, từ đó hình thành niềm tin vào những giá trị tích cực.

Lớp học sáng tạo các sản phẩm từ nhựa tái chế được đưa vào học mỗi tuần tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1. Ảnh: Bích Hợp.

Phong trào “Lớp học sạch - nhà em xanh” cũng được triển khai đồng bộ, tạo sự kết nối hai chiều giữa trường học và gia đình. Những thói quen xanh được hình thành ở trường tiếp tục được duy trì tại nhà, góp phần tạo nên vòng tròn giáo dục bền vững.

Góc trang trí sáng tạo trực quan giáo dục môi trường ở sân trường tại Trường Tiểu học Bắc Cường 1. Ảnh: Bích Hợp.

Từ những hành động nhỏ nhưng được thực hiện kiên trì, Trường Tiểu học Bắc Cường 1 đã xây dựng được nền tảng vững chắc cho mô hình trường học xanh gắn với cộng đồng, đặt điểm khởi đầu quan trọng cho hành trình giáo dục bền vững.

Trong khuôn viên Trường Tiểu học Bắc Cường 1 rực rỡ sắc hoa. Ảnh: Bích Hợp.