Vùng chè Tân Cương, một điểm đến hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước

Tỉnh Thái Nguyên lựa chọn con đường phát triển du lịch dựa trên chiều sâu văn hóa, tài nguyên bản địa và sự gắn kết hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Trong đó cây chè không chỉ là cây trồng kinh tế chủ lực, mà còn là “linh hồn” của không gian du lịch.

Thực tế minh chứng trong đời sống xã hội, ở đâu có sự gặp gỡ thì ở đó có trà. Bên bàn trà khiến mọi người trở nên thân thiện, ngồi lại với nhau được lâu hơn, câu chuyện cũng đằm lòng hơn. Nhất là trong du lịch, một trong những ngành tạo được nhiều việc làm cho người lao động và có đóng góp quan trọng đối với ngân sách địa phương.

Hiện toàn tỉnh có gần 24.000 ha chè. Đặc biệt trong đó có nhiều vùng chè của tỉnh trở thành khu, điểm đến hấp dẫn du khách. Ví như “Tứ đại danh trà”: Tân Cương, La Bằng, Trại Cài (Đồng Hỷ) và Khe Cốc (Vô Tranh). Đây không chỉ là những vùng nguyên liệu chè chất lượng cao, mà còn là những không gian văn hóa đặc sắc, có tiềm năng lớn để phát triển du lịch gắn với trải nghiệm, khám phá và thưởng trà.

Kể từ Festival trà năm 2011, cây chè đã vượt qua giới hạn của giảm nghèo và làm giàu thuần túy của ngành nông nghiệp truyền thống. Bởi từ gắn bó với cây chè, nông dân Thái Nguyên đã tự tạo thêm cho mình cơ hội mới trong phát triển kinh tế - xã hội, đó là làm du lịch. Vẫn những nương chè và người nông dân ấy, nhưng các vùng chè của Thái Nguyên được chăm sóc theo quy trình an toàn, tạo cảnh quan đẹp mắt và người nông dân hóa thân thành đại xứ văn hóa trà, hoặc một hướng dẫn viên du lịch.

Nông dân vùng chè hóa thân thành đại xứ văn hóa trà

Cùng “Tứ đại danh trà”, vùng đất Thái Nguyên còn sở hữu những quần thể chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi mọc trên đỉnh thuộc dải núi Phja Khao đầu nguồn sông cầu. Rồi những quần thể chè Móng Rồng cổ thụ hàng trăm năm tuổi ở sườn Đông của dải núi Tam Đảo. Hiện quần thể chè Shan Tuyết cổ thụ đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Còn quần thể chè Móng Rồng đang được các nhà khoa học khảo sát, nghiên cứu và được Nhân dân địa phương gìn giữ. Song các quần thể chè cổ thụ trên những đỉnh núi cao đã và đang mở ra một tuor du lịch mới đầy hứa hẹn.

Những không gian văn hóa trà mở ra, các khu, điểm đến được kết nối tạo thành sản phẩm du lịch mới chào đón du khách. Cũng vì thế các vùng chè “gánh vác 2 vai”. Một "vai" gánh ngành nông nghiệp, một "vai" gánh ngành du lịch, tạo thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Nhiều vùng chè năng động trở thành những điểm đến du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng. Tiêu biểu ở Thái Nguyên phải kể đến vùng chè Tân Cương với thương hiệu trăm năm “Đệ nhất danh trà”.

Cùng Tân Cương, người dân ở nhiều vùng chè khác trong tỉnh cũng “náo nức” đầu tư xây dựng không gian văn hóa trà ngay trong khuôn viên đất của gia đình để chào mời và đãi đằng du khách thập phương cái hương vị trời ban cho người Thái Nguyên. Từng đoàn khách dập dìu, ghé thăm, tham gia các hoạt động trải nghiệm sản xuất, chế biến chè.

Lúc du khách thưởng trà, bà con nông dân hóa thân thành đại xứ văn hóa trà, kể cho du khách câu chuyện về chè và trà Thái Nguyên là cả một hành trình lịch sử trải dải trăm năm. Với câu chuyện huyền thoại về tình yêu thủy chung của nàng Công, chàng Cốc.

Lúc thưởng thức các thức món có nguyên liệu từ chè và trà, câu chuyện về người làng chè, về sự công phu của người nông dân chế biến những đọt non lộc trời thành chè đinh, chè móc câu, chè tôm nõn cứ rủ rỉ thì thầm làm vị trà trở nên ngọt ngào như tình nghĩa con người. Vì lẽ mộc mạc, chân thực ấy đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch chè Thái Nguyên.

Từ sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, cây chè đã trở thành công cụ giao tiếp văn hóa, là “đặc sản tinh thần” để Thái Nguyên kể câu chuyện về vùng đất và con người. Và dù cây chè trở thành hàng hóa có giá trị, các vùng chè trở thành khu, điểm đến, không gian văn hóa, nhưng chưa bao giờ người Thái Nguyên tự mãn, luôn xác định phát triển du lịch đi đôi với bảo tồn bản sắc, giữ gìn môi trường sinh thái; không để du lịch thương mại hóa quá mức làm mai một giá trị truyền thống từ nhiều đời nay đang được gìn giữ, trao truyền.

Hiện trên toàn tỉnh Thái Nguyên có gần 570 sản phẩm OCOP, trong đó hơn 40% là sản phẩm chè

Trong phát triển du lịch của tỉnh Thái Nguyên, cây chè thực sự là linh hồn có sức sống. Điều đó được minh chứng là các dòng sản phẩm du lịch chính của tỉnh như du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn; du lịch văn hóa, tâm linh, lịch sử về nguồn; du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng; du lịch MICE, thể thao, khám phá hang động mạo hiểm đều được gắn với văn hóa trà. Các khu du lịch trọng điểm của tỉnh là hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, hồ Ghềnh Chè và khu vực sườn Đông dãy núi Tam Đảo được định hướng phát triển các loại hình du lịch mang đậm bản sắc địa phương và gắn với văn hóa trà.

Việc hình thành các khu tổ hợp dịch vụ kết hợp trải nghiệm văn hóa trà, phát triển mô hình “Hội nghị xanh - Du lịch sạch”, tăng cường liên kết vùng xây dựng thương hiệu “Thái Nguyên - Điểm đến của trà và sự kiện” đang mở ra hướng đi mới cho du lịch của tỉnh. Trong đó, vùng chè Tân Cương giữ vai trò hạt nhân, là điểm nhấn quan trọng trong quy hoạch phát triển du lịch toàn tỉnh, cùng với các vùng chè phụ cận như La Bằng, Phú Lương, Đại Phúc, Đồng Hỷ.

Du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa trà tiếp tục được xác định là sản phẩm đặc trưng của Thái Nguyên. Tỉnh ưu tiên đầu tư xây dựng các tour du lịch sinh thái tại các vùng chè; khuyến khích các cơ sở làm du lịch lồng ghép không gian thưởng trà vào dịch vụ, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa trà đến du khách trong nước và quốc tế, từng bước khẳng định vị thế Thái Nguyên là thủ phủ du lịch cộng đồng văn hóa trà của Việt Nam.