CLB văn hóa, nghệ thuật “Đặc sắc Văn Lang” là không gian kết nối cộng đồng, góp phần khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm trong bảo tồn di sản 

Tháng 10 vừa qua, CLB văn hóa, nghệ thuật “Đặc sắc Văn Lang” được thành lập, đánh dấu sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng trong nỗ lực giữ gìn những di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của người Tày, Nùng ở xã Văn Lang. Trước đây, phong trào văn hóa, nghệ thuật của xã đã phát triển rộng rãi, đến khi thành lập câu lạc bộ thì hoạt động văn hóa, văn nghệ đi vào hoạt động quy mô, bài bản hơn. Tại các buổi sinh hoạt cộng đồng hay Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, các thành viên CLB miệt mài tập luyện làn điệu then, hát sli, hát lượn để biểu diễn phục vụ người dân. Mọi người lấy đó làm niềm vui khi được hát, biểu diễn các di sản văn hóa tại địa phương mình.

Đồng chí Hoàng Thị Dung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Văn Lang vui mừng chia sẻ: Từ năm 2019, Di sản thực hành then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. CLB văn hóa, nghệ thuật “Đặc sắc Văn Lang” ra mắt không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa mà còn là không gian kết nối cộng đồng, góp phần khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm trong bảo tồn di sản.

Còn tại Xuân Dương, nơi vừa được lựa chọn là xã điểm để triển khai Kế hoạch “Xây dựng, nhân rộng mô hình câu lạc bộ hoạt động văn hóa, văn nghệ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng nông thôn mới năm 2025” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện cũng có phong trào văn hóa, nghệ thuật duy trì, phát triển rộng khắp. Từ năm 2022, Câu lạc bộ hát Sli xã Xuân Dương được thành lập với 37 thành viên. Điều đặc biệt, hát sli của người Nùng, xã Xuân Dương được Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia. Hiện nay di sản hát Sli vẫn được các CLB bảo tồn, duy trì và phát huy bằng nhiều hình thức, truyền dạy cho nhiều thế hệ. Triển khai kế hoạch, xã sẽ được tổ chức thực hiện các hoạt động như: Tập huấn về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; tổ chức hoạt động tuyên truyền cổ động trực quan trên các phương tiện truyền thông về giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn; xây dựng mô hình CLB Văn hóa dân gian truyền thống của dân tộc Tày, Nùng gắn với phát triển du lịch xanh bền vững trong xây dựng nông thôn mới...

Lễ ra mắt CLB hát then đàn tính liên thế hệ xã Côn Minh

Cùng chung mục tiêu ấy, Đảng bộ xã Côn Minh đã đưa nội dung bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn vào Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Cụ thể hóa Nghị quyết, đầu tháng 11 này, xã đã ra mắt “CLB hát then, đàn tính liên thế hệ” thu hút 88 thành viên ở nhiều độ tuổi tham gia từ thanh thiếu nhi, trung niên đến người cao tuổi có niềm đam mê với nghệ thuật hát then, đàn tính.

Chủ nhiệm CLB hát then, đàn tính liên thế hệ, ông Hoàng Văn Đức cho biết, CLB không chỉ gìn giữ giá trị văn hóa của dân tộc mà còn tạo môi trường sinh hoạt văn nghệ lành mạnh, góp phần củng cố phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ở địa phương. Qua đó cho thấy, mỗi CLB không chỉ thực hiện chức năng bảo tồn mà còn đóng vai trò quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Tại xã Bình Yên, CLB văn hóa, nghệ thuật vừa được thành lập đã trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Điểm nổi bật của các CLB không chỉ nằm ở việc tập hợp những người yêu nghệ thuật, mà còn là chuỗi hoạt động đi kèm được tổ chức bài bản như tập huấn, truyền dạy kỹ năng, giao lưu văn nghệ, tuyên truyền trực quan, kết nối du lịch cộng đồng. Đây chính là môi trường thuận lợi để người dân trực tiếp thực hành văn hóa, được hưởng thụ và cùng nhau lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

Các đội văn hóa, nghệ thuật khu vực hồ Ba Bể thường được chọn mời để phục vụ du khách tham quan, góp phần tạo sinh kế cho người dân 

Tại Khu du lịch Vườn quốc gia Ba Bể, hoạt động văn nghệ cộng đồng được xem là một phần của sản phẩm du lịch trải nghiệm. Du khách không chỉ đến để thưởng ngoạn cảnh quan, mà còn để hòa mình vào những làn điệu then, nghe tiếng đàn tính ngân vang trong ánh lửa bập bùng, xem các thiếu nữ Tày múa bát, nhảy sạp. Những hoạt động này cho thấy di sản không chỉ được bảo tồn mà còn góp phần tạo sinh kế cho người dân.

Đội văn nghệ truyền thống Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Chợ Đồn 

Một điểm nhấn đáng chú ý là nhiều địa phương đã đẩy mạnh mô hình CLB văn nghệ truyền thống trong các trường học. Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Chợ Đồn, Đội văn nghệ truyền thống trường học được thành lập với sự định hướng của Trung tâm Văn hóa tỉnh. Qua tập huấn, học sinh được truyền dạy dân ca Tày, Nùng và các điệu múa dân gian Tày, Dao, Mông. Việc triển khai mô hình trong trường học không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn rèn luyện nhân cách, thẩm mỹ, lối sống cho học sinh, những chủ nhân tương lai của quê hương. Đây là hướng đi dài hạn, bền vững, tạo ra lớp kế cận có hiểu biết và đam mê để tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc.

Thực tế triển khai ở nhiều địa phương cho thấy, mô hình CLB văn hóa, nghệ thuật là cách thức phù hợp và hiệu quả trong bảo tồn văn hóa truyền thống. Việc thành lập và phát triển mô hình CLB văn hóa đã góp phần rất lớn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại địa phương, qua đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để đồng bào dân tộc được trực tiếp tham gia, đồng thời được hưởng thụ các kết quả do hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa mang lại.