Chủ tịch Hồ Chí Minh với nông dân Bắc Kạn năm 1951 (Ảnh tư liệu)

Theo tư liệu lịch sử, vào đầu tháng 12 năm 1947, Bác Hồ từ Tân Trào (Tuyên Quang) di chuyển sang địa phận Bản Ca, nghỉ tại nhà ông Bàn Văn Trai (thường gọi là ông Nhuôi), người dân tộc Dao Tiền. Sau một thời gian, Người chọn địa điểm dựng lán làm việc tại đầu suối Bản Ca, sau đó chuyển sang dựng lán thứ hai ở cánh đồng Bản Ca, nơi gần dân cư hơn. Giữa không gian núi rừng yên tĩnh, trước mặt là dòng suối Bản Ca uốn lượn như dải lụa ôm lấy cánh đồng, Bác làm việc và sinh hoạt như một người nông dân vùng cao với nếp sống giản dị, ngăn nắp, kỷ luật.

Di tích Bản Ca ngày nay thuộc xã Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên

Trong khoảng thời gian ở tại Bản Ca, Bác đã ký nhiều sắc lệnh, thư từ, lời kêu gọi quan trọng đối với công cuộc kháng chiến của dân tộc. Ngày 7/12/1947, Người ký sắc lệnh số 612/MĐ về việc khen thưởng các Chủ tịch và Ủy viên kháng chiến kiêm hành chính xã. Ngày 8/12, Bác tiếp và trả lời phỏng vấn các nhà báo trong và ngoài nước, đồng thời gửi thư chúc mừng Giám mục Lê Hữu Từ nhân dịp lễ Thiên chúa Giáng sinh.

Tiếp đó, ngày 12/12/1947, Người viết thư gửi Chính phủ Cao Miên giải phóng, nhiệt liệt hoan nghênh việc thành lập Ủy ban Giải phóng Việt - Miên - Lào, thể hiện tinh thần đoàn kết ba nước Đông Dương chống thực dân Pháp. Đặc biệt, ngày 19/12, nhân dịp kỷ niệm một năm Ngày Toàn quốc kháng chiến, Bác ký Thông tư gửi các Bộ về việc cử cán bộ làm việc đắc lực để khen thưởng. Ngày 22/12, Người viết bài kỷ niệm ngày thành lập Giải phóng quân Việt Nam, khẳng định sự trưởng thành của lực lượng vũ trang cách mạng từ Giải phóng quân đến Vệ Quốc quân. Ngày 24/12, Bác tiếp tục gửi thư chúc mừng đồng bào Công giáo nhân dịp lễ Thiên chúa Giáng sinh.

Tại nơi đây, Người sống gần gũi với Nhân dân, vận áo nâu, dùng túi vải như người nông dân bình dị. Người làm việc giờ giấc, khoa học, mỗi ngày đều tập thể dục và tăng gia sản xuất. Cùng đi với Bác thời điểm đó có các đồng chí Trung, Lợi, Thắng và đồng chí Yên làm nhiệm vụ cấp dưỡng. Những người phục vụ Bác như đồng chí Đàm Quang Trung, đồng chí Thắng, đồng chí Lợi luân phiên làm việc, tùy theo công việc và tình hình.

Người dân thôn Bản Ca thường xuyên vệ sinh, bảo quản Di tích 

Địa phận xã Bình Trung lúc bấy giờ (nay là xã Nghĩa Tá) còn là nơi đặt nhiều cơ quan đầu não của Trung ương Đảng trong điều kiện hoạt động bí mật. Các lán ở đồi Nà Kham, bản Nà Quân, đồn Tổng Quận từng là hội trường họp, địa điểm làm việc của các đồng chí lãnh đạo cấp cao. Đặc biệt, tại đồn Tổng Quận đã diễn ra tổng kết chiến dịch Biên giới năm 1950, do Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp chủ trì. Hiện các di tích trên đã được kiểm kê nằm trong quần thể di tích lịch sử địa phương trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Thôn Bản Ca phát huy truyền thống cách mạng, tích cực phát triển kinh tế, xây dựng quê hương

Trong dòng chảy lịch sử của dân tộc, Bản Ca vẫn âm thầm gìn giữ những ký ức quý báu về vị lãnh tụ vĩ đại trong thời kỳ kháng chiến đầy gian khó mà hào hùng của dân tộc. Di tích Bản Ca hôm nay là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Người dân thôn Bản Ca luôn giữ gìn, bảo quản di tích. Phát huy truyền thống cách mạng, bà con nơi đây tích cực phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa để xây dựng quê hương ngày càng phát triển.