Trích đoạn Nghi lễ then Luồm cốc bjoóc (lễ vun hoa), do Nghệ nhân Nhân dân Nông Thị Lìm và tốp múa chầu Câu lạc bộ đàn hát dân ca Lạng Sơn trình diễn

Đến Bảo tàng, người dân và du khách được chiêm ngưỡng một không gian trưng bày công phu, thể hiện chiều sâu của lịch sử và sự phong phú của văn hóa các dân tộc Việt Nam. Điểm nhấn đầu tiên là khu trưng bày chuyên đề “Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9”, nơi lưu giữ những hình ảnh gắn liền với những ngày tháng lịch sử hào hùng của dân tộc.

Trong khuôn khổ sự kiện, chuyên đề trưng bày “Then - Hồn của núi rừng” thu hút đông đảo người dân và du khách. Với cách thể hiện tinh tế và chân thực, chuyên đề tái hiện không gian văn hóa Then, loại hình nghệ thuật dân gian tiêu biểu của dân tộc Tày, Nùng và Thái, đã được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Từ nghi lễ Then, bàn thờ Then đến trang phục, nhạc cụ như đàn Tính, Phách, Chuông… tất cả đều được bố trí sinh động, giàu tính tương tác, giúp người xem cảm nhận được chiều sâu tâm linh và đời sống tinh thần phong phú của đồng bào vùng cao. Đây cũng là dịp để người dân hiểu rõ hơn vai trò của Then trong đời sống tín ngưỡng, từ đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức bảo tồn văn hóa dân tộc.

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, Bảo tàng còn tổ chức các hoạt động biểu diễn Then nghi lễ, Then sân khấu do các nghệ nhân đến từ Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh trình diễn. Những tiết mục được dàn dựng công phu, mang đậm tính nghệ thuật và yếu tố văn hóa nguyên gốc đã để lại nhiều cảm xúc sâu sắc cho người xem. Đặc biệt, hoạt động trải nghiệm “Then trong em” dành cho học sinh các cấp đã thực sự trở thành điểm nhấn ấn tượng. Các em nhỏ được hóa thân thành nghệ nhân nhỏ tuổi khi tự tay làm đàn Tính mini, vẽ mặt nạ, thử gảy đàn Tính hay mặc trang phục dân tộc. Qua đó, các em không chỉ học mà còn “sống cùng” văn hóa, nuôi dưỡng lòng yêu quê hương, ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc từ những điều giản dị nhất.

Chị Nguyễn Thị Thu Hường, phường Phan Đình Phùng và con gái tham quan Bảo tàng Văn hoá các dân tộc Việt Nam

Chị Nguyễn Thị Thu Hường, phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: “Dù các cháu còn nhỏ nhưng tôi vẫn đưa đến bảo tàng. Các cháu rất hào hứng, nhất là khi được tự tay vẽ tranh, chơi nhạc cụ. Tôi nghĩ đây là cách giáo dục rất hiệu quả, giúp các cháu yêu quê hương qua những trải nghiệm văn hóa.”

Tương tự, chị Dương Thị Thu Phượng, phường Gia Sàng, cho biết: “Gia đình tôi rất quan tâm đến văn hóa dân tộc. Dịp lễ 2-9 có nhiều hoạt động hay, đặc biệt là chủ đề về Then rất bổ ích.”

Một trong những điểm nhấn của chương trình là talk show “Sắc Then Việt Bắc” do Bảo tàng phối hợp cùng Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc, Hội Tinh hoa Việt Nam (Pháp), Trung tâm cung ứng dịch vụ xã Bình Liêu (Quảng Ninh) cùng các nghệ nhân và nhà nghiên cứu tổ chức. Hai chủ đề được bàn luận sâu là: “Câu chuyện về những chủ thể của Di sản Then” và “Di sản Then - Dòng suối mát lành chảy mãi”. Những chia sẻ từ các nghệ nhân gạo cội và các nhà nghiên cứu đã làm sáng rõ vai trò của Then không chỉ trong quá khứ mà còn trong đời sống tinh thần hôm nay. Talk show đã góp phần quan trọng trong việc định vị giá trị Di sản Then giữa dòng chảy hội nhập, đồng thời truyền tải thông điệp: Gìn giữ văn hóa không phải là đóng khung quá khứ, mà là làm sống lại những tinh hoa ấy trong hiện tại, hướng đến tương lai.

Bà Tô Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam phát biểu khai mạc Chương trình “Sắc then Việt Bắc”

Bà Tô Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết: “Chúng tôi mong muốn tạo nên một không gian văn hóa mở, nơi các giá trị truyền thống không chỉ được trưng bày mà còn được sống, được chia sẻ, được gìn giữ bởi chính cộng đồng. Chuỗi hoạt động lần này là minh chứng cho việc di sản văn hóa hoàn toàn có thể lan tỏa trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, nếu chúng ta có cách tiếp cận đúng.”

Dịp 2-9, nhiều gia đình đến Bảo tàng tham quan lưu lại những khoảng khắc đẹp

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh hội nhập, việc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc là yêu cầu cấp thiết. Văn hóa không chỉ là cội rễ tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh để phát triển bền vững. Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam với những nỗ lực không ngừng, đang trở thành điểm đến tin cậy, nơi kết nối giữa quá khứ hiện tại và tương lai, giữa người dân với văn hóa dân tộc mình. Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 không chỉ là dịp để nhìn lại lịch sử, mà còn là thời điểm vàng để tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống. Chuỗi hoạt động tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam chính là minh chứng sinh động cho việc khi di sản được sống trong cộng đồng, thì bản sắc dân tộc sẽ trường tồn cùng thời gian.